روغن اوژنول لوتوس

تاکنون اثرات دارویی مطلوبی از گیاهان دارویی مختلف شناخته شده است. در این میان خواص ضدباکتریایی، ضدویروسی و ضدقارچی برخی از آنها موجب اهمیت فراوان آنها شده است. خاصیت ضدمیکروبی، ضدسرطان، آنتی‌اکسیدان، ضدالتهاب و ضد درد ازجمله فواید ماده‌ای با نام Eugenol است.

اوژنول (۴- آلیل -۲- اتوکسی فنول) ترکیب اصلی روغن میخک است که ۸۳ تا ۹۵ درصد از روغن را تشکیل می‌دهد. دارای قابلیت محلول در آب است و به‌راحتی در حلال آلی، بی‌رنگ یا زرد حل می‌شود. اوژنول ماده ایاست که در بافت درخت میخک وجود دارد. این مایع زردرنگ و چرب در ساخت عطر، طعم‌دهنده‌های غذایی و روغن‌های ضروری استفاده می‌شود. اوژنول که در زبان انگلیسی Eugenol  خوانده می‌شود دارای فرمول شیمیایی  C₁₀H₁₂O₂   است. ترکیب شیمیایی آن با مشخصات پاب‌کم ۳۳۱۴، جرم مولکولی برابر با ۱۶۴٫۲۰ g/mol  را داراست . این ماده به‌خاطر گویا کول متصل خود به زنجیره یک فنیل پروپن محسوب می‌گردد.

اوژنول به دلیل کاربردهای متنوع خود در زمینه‌های مختلف مانند داروسازی، غذایی، طعم‌دهنده، آرایشی، کشاورزی و صنایع متعدد دیگر به‌خوبی شناخته شده است. اوژنول را می‌توان بیشتر از منابعی که حاوی روغن هستند استخراج کرد. به‌عنوان‌مثال روغن میخک سرشار از این ماده مفید است. همچنین در مقدار کافی در جوز، دارچین، ریحان و برگ‌بو یافت می‌شود. در غلظت ۸۰ - ۹۰ ٪ در روغن غنچه میخک و در ۸۲ - ۸۸ ٪ در روغن میخک وجود دارد.

امروزه در صنعت‌های مختلفی از اوژنول استفاده می‌شود. در پزشکی به‌عنوان یکی از اجزا ماده بیهوشی در اتاق عمل کاربرد دارد. در حوزه‌های دندانپزشکی نیز با ترکیب این ماده با اکسید روی در مواردی مانند پروتز وترمیم از آن استفاده می‌گردد. همچنین ترکیب اوژنول با اکسید روی برای آب‌بندی کانال‌های دندان نیز به کار می‌رود.

در گونه‌های مختلف ضدعفونی نیز می‌توان ترکیبات مختلف این ماده را مشاهده کرد. خاصیت خوشبوکنندگی اوژنول باعث شده است که در ضدعفونی‌کنندگان خانگی نیز از آن استفاده شود.

دانشمندان پزشکی با کشف خاصیت ضد درد اوژنول از آن در درمان درد مفاصل و کاهش التهاب استفاده می‌کنند. به نظر می‌رسد اوژنول علاوه بر این که همانند بی حس کننده‌های موضعی موجب مهار هدایت پیام‌ها از گیرنده‌های حس درد به طور محیطی می‌شود، با مهار التهاب و تأثیر بر مسیر درد به طور مرکزی موجب تسکین درد مزمن نیز می‌گردد.

آیا اوژنول موجب مسمومیت می‌شود؟

صرف‌نظر از کاربردهای متعدد، اوژنول همچنین عوارض جانبی مختلفی را نشان می‌دهد، به‌ویژه اگر بیش از مقدار توصیه شده مصرف شود. ممکن است باعث تهوع، سرگیجه، تشنج و ضربان قلب سریع شود؛ بنابراین، هدف این بخش بحث در مورد منابع، روش‌های استخراج و تعیین خصوصیات، فراهمی زیستی، شیمی، مکانیسم اثر، فواید سلامتی، فارماکولوژیک، ایمنی و سم‌شناسی اوژنول است.

ساختار شیمیایی اوژنول مربوط به فنل است. بااین‌حال، ترکیبی که موجب ایجاد سم بشود در فعالیت‌های خورنده فنل دیده نمی‌شود. بلع منجر به استفراغ، گاستروانتریت و ترشح موسین می‌شود که باعث ازبین‌رفتن مسمومیت است.